Peesklachten in de overgang komen vaker voor dan veel vrouwen denken. Misschien herken je het. Je wordt ’s nachts wakker omdat je niet meer lekker op je zij kunt liggen. Of je hiel zeurt na elke wandeling met de hond. Je doet niets anders dan vroeger, en toch gaat het niet over.
Wat het extra lastig maakt: het herstel lijkt trager te gaan dan je gewend bent. Een klacht die vroeger na twee weken rustig aan doen verdween, blijft nu maanden hangen. Dat is frustrerend. En het roept vragen op. Is er iets kapot? Hoort dit gewoon bij ouder worden?
In deze blog leggen we uit wat de overgang met je pezen doet. Je leest waarom herstel daardoor meer tijd kan kosten, en wat je zelf kunt doen. Alvast één geruststelling: trager herstel is iets heel anders dan niet herstellen.
Leerpunten van dit artikel
Waarom peesklachten in de overgang vaker voorkomen
Een pees verbindt je spier met je bot. Je kunt hem zien als een stevig touw van collageen, een eiwit dat voor stevigheid zorgt. Elke keer dat je loopt, traploopt of iets optilt, wordt dat touw belast. Daarna maakt je lichaam nieuw collageen aan en past de pees zich aan. Zo wordt hij sterker van gebruik.
In de overgang daalt het hormoon oestrogeen. Bij de meeste vrouwen gebeurt dat ergens tussen hun 45e en 55e. Oestrogeen kan de aanmaak van collageen in pezen versterken. Dat lijkt vooral te helpen als je pees regelmatig belast wordt of herstelt van een blessure [1]. Daalt het oestrogeen, dan kan dat aanpassen trager verlopen. Je pees krijgt dus evenveel werk, maar iets minder hulp bij het herstel.
De bekendste plek voor peesklachten in deze fase is de buitenkant van de heup, waar de pezen van je bilspieren vastzitten. In een groot Amerikaans onderzoek keken onderzoekers naar ruim 3.000 mensen tussen 50 en 79 jaar. Bijna een kwart van de vrouwen had daar pijn, tegenover ongeveer één op de twaalf mannen [2]. Meer hierover lees je op onze pagina over heupklachten. Maar ook je achillespees, de pezen rond je schouder of een tenniselleboog kunnen in deze periode opspelen.
Belasting versus belastbaarheid: waarom je herstel trager gaat
Om te snappen waarom herstel in de overgang soms langer duurt, helpt één begrip: belasting versus belastbaarheid. Belasting is wat je van je pees vraagt. Een wandeling, een partij padel, een middag in de tuin. Belastbaarheid is wat je pees op dat moment aankan. Zolang die twee in balans zijn, gaat het goed. Vraag je langere tijd meer dan je pees aankan, dan gaat hij protesteren.
In de overgang kan je belastbaarheid op meerdere manieren tegelijk dalen. Het hormonale deel kennen we nu. Daarnaast slapen veel vrouwen slechter, bijvoorbeeld door opvliegers of nachtelijk zweten. En juist ’s nachts herstelt je lichaam. Hoe dat werkt, lees je in onze blog over slaap en herstel.
Ook is dit vaak een drukke levensfase, met werk, opgroeiende kinderen of zorg voor je ouders. Langdurige stress remt je herstel ook, zoals we uitleggen in onze blog over waarom stress je herstel vertraagt. Tel daar het geleidelijke verlies van spierkracht bij het ouder worden bij op, en je begrijpt waarom je pees minder speelruimte heeft.
Het lastige is dat je belasting vaak gelijk blijft. Je doet wat je altijd deed. Soms doe je zelfs meer, omdat je juist nu fit wilt blijven. Die combinatie maakt dat een pees sneller geprikkeld raakt en langzamer tot rust komt.
Trager herstel betekent niet dat je pees het niet kan. Hij heeft alleen meer tijd nodig om zich aan te passen.
Trager herstel is iets anders dan niet herstellen
Hier gaat het vaak mis. Een pees die langer pijn doet, voelt als een pees die niet beter wordt. Veel vrouwen gaan dan steeds meer rusten, of stoppen met sporten uit angst iets kapot te maken. Heel begrijpelijk. Maar een pees die weinig belast wordt, verliest juist belastbaarheid. Zo raak je in een cirkel waarin elke kleine inspanning te veel lijkt.
Reken bij peesklachten in de overgang daarom eerder in maanden dan in weken. In onderzoek naar peesklachten aan de heup duurden de oefenprogramma’s acht tot twaalf weken. Het resultaat hield na een jaar nog stand [3,4]. Dat het zo lang duurt, is dus geen teken dat oefenen niet werkt. Peesweefsel past zich bij iedereen langzaam aan, en in de overgang soms nog wat langzamer.
Ook normaal: herstel gaat met ups en downs. Een goede week, en dan ineens een dag waarop je pees opspeelt na een lange wandeling. Dat is geen terugval naar af. Het is een signaal om de belasting even bij te stellen. In onze praktijk in Eindhoven gebruiken we daarvoor vaak een eenvoudige vuistregel. Wat lichte pijn tijdens het bewegen mag, zolang het de volgende ochtend niet erger is dan de dag ervoor.
Wat helpt bij peesklachten in de overgang?
Het goede nieuws: ook in en na de overgang reageert een pees goed op de juiste prikkel. In een Australisch onderzoek deden ruim tweehonderd mensen mee, vooral vrouwen van rond de 55. Na acht weken hadden zij meer baat bij uitleg over slim belasten plus oefentherapie dan bij een injectie of afwachten [3]. Dit zijn de bouwstenen.
Blijf bewegen, maar doseer. Stilzitten maakt je pees niet sterker. Zoek uit hoeveel je pees nu aankan en bouw van daaruit rustig op. Wandel je normaal een uur? Begin dan met twintig minuten en kijk hoe je pees de volgende dag reageert. Hoe je slim in beweging blijft met een klacht, lees je in onze blog over sporten met een blessure.
Maak je spieren sterker. Oefeningen die je spieren sterker maken, zijn een belangrijke prikkel voor je pezen. Sterke spieren vangen meer op, en je pees went stap voor stap aan zwaardere belasting. Juist in de overgang, als spierkracht vanzelf wat afneemt, is dat extra waardevol. Wil je dit onder begeleiding doen? Dat kan bij De Fitnessvrienden.
Let op druk op de pees. Bij pijn aan de buitenkant van de heup speelt nog iets mee. Deze pezen houden niet van langdurige druk. Denk aan liggen op je pijnlijke zij, zitten met je benen over elkaar of staan met je gewicht op één heup. Door dat te vermijden, geef je de pees rust zonder dat je stil hoeft te zitten. In een onderzoek bij vrouwen na de overgang kreeg iedereen deze uitleg, en alle groepen gingen vooruit. Welke oefeningen ze daarnaast deden, maakte weinig uit [4]. Weten hoe je je pees ontziet, is dus minstens zo belangrijk als de oefeningen zelf.
Geef herstel een plek. Een pees wordt sterker in de rust ná de belasting. Plan daarom liever geen twee zware dagen achter elkaar. En zie je nachtrust als onderdeel van je herstel, niet als bijzaak.
Hormoontherapie? Bespreek het met je arts. Misschien vraag je je af of hormonen helpen. Eerlijk antwoord: dat weten we nog niet goed. In hetzelfde onderzoek gaf een hormooncrème alleen bij een deel van de vrouwen extra winst, bovenop oefenen en uitleg [4]. Hormonen vervangen bewegen dus niet. Of hormoontherapie bij jou past, hangt van meer af dan je pees. Bespreek dat met je huisarts of gynaecoloog.
Wanneer is het slim om hulp te zoeken?
Gaat je pijn na een paar weken aanpassen niet de goede kant op? Word je er ’s nachts steeds wakker van, of durf je bepaalde bewegingen niet meer te maken? Dan helpt het om samen met een fysiotherapeut te kijken wat je pees nu aankan en hoe je verder opbouwt.
Ga meteen naar je huisarts als je een plotselinge knal of zweepslag in je kuit voelde. Dat geldt ook als een plek dik, rood en warm wordt, of als je koorts hebt. Dat vraagt om een andere aanpak.
Wist je dat…
Een paar bevindingen uit het onderzoek [1-4]:
Tot slot
Peesklachten in de overgang zijn geen teken dat je lichaam het opgeeft. Door dalende hormonen, onrustige nachten en een volle agenda heeft je pees wat minder ruimte om te herstellen. Daardoor kan het langer duren dan je gewend bent. Maar trager is niet hetzelfde als onmogelijk.
Met geduld, slim doseren en gerichte oefeningen worden veel pezen weer sterker. Soms heb je daarbij een steuntje in de rug nodig. Iemand die meekijkt wat je pees nu aankan, en die je helpt opbouwen zonder steeds terug te vallen. Maak een afspraak bij een van onze fysiotherapeuten, dan kijken we samen naar jouw situatie.
Dit is een blog ter informatie en vervangt geen persoonlijk advies. Twijfel je over je klachten of heb je vragen over hormoontherapie? Bespreek het met je fysiotherapeut, huisarts of gynaecoloog.
