Migraine

Je voelt hem soms al uren van tevoren aankomen. Je bent moe zonder reden, je woorden komen niet, en dan begint die bonzende pijn aan één kant van je hoofd. Licht wordt te fel, geluid te hard, en het liefst kruip je een donkere kamer in tot het over is. Als je dit herkent, dan hoef ik je niet uit te leggen hoe ingrijpend zo’n aanval is. En toch hoor je het vaak: “het is maar hoofdpijn”. Dat klopt niet. Migraine is geen zware variant van gewone hoofdpijn en het zit ook niet tussen je oren. Het is een echte neurologische aandoening.

Op deze pagina lees je wat migraine precies is, hoe een aanval ontstaat en welke rol beweging, leefstijl en fysiotherapie kunnen spelen. We zijn daar eerlijk over: bij migraine zijn de huisarts en soms de neuroloog de hoofdrolspelers, en werken wij ernaast. Maar die rol ernaast is groter dan de meeste mensen denken.

Wat is migraine?

Migraine is een neurologische aandoening waarbij je hersenen tijdelijk overprikkeld raken. Tijdens een aanval reageert je zenuwstelsel veel te heftig op prikkels die je normaal nauwelijks opmerkt: licht, geluid, geur, beweging. Dat verklaart waarom je dan alles te fel en te hard vindt. Er gaat niets kapot in je hoofd en er zit ook geen schade. Je brein staat even op scherp en reageert met een aanval.

Veel mensen denken dat migraine gewoon “erge hoofdpijn” is. Dat misverstand werkt tegen je, want migraine is een reeks verschijnselen tegelijk: vaak een kloppende pijn aan één kant van je hoofd, misselijkheid, en overgevoeligheid voor licht en geluid. Soms gaat er een aura aan vooraf, waarbij je bijvoorbeeld een schitterende vlek ziet of tintelingen voelt in je gezicht of hand. Een aanval duurt onbehandeld van enkele uren tot een paar dagen. Betrouwbare uitleg over de aandoening en de medicijnen vind je op de patiëntenpagina van Thuisarts.nl over migraine.

Migraine valt onder de bredere groep van hoofdpijnklachten, samen met spanningshoofdpijn en hoofdpijn vanuit de nek. Dat onderscheid is belangrijk, want elke vorm vraagt om een andere aanpak. Twijfel je of het bij jou echt migraine is, dan is dat de eerste vraag om samen met je huisarts uit te zoeken. Migraine is wereldwijd een van de meest voorkomende neurologische aandoeningen en een van de grootste oorzaken van jaren die mensen met beperkingen doorbrengen [1].

Herken je deze klachten?

Migraine voelt voor iedereen net iets anders, maar er is een patroon dat veel mensen herkennen. De aanval komt in golven: eerst een fase waarin je je anders voelt dan normaal, moe of juist opgejaagd, dan de pijn zelf, en daarna een naadfase waarin je nog dagen wat suf of leeg kunt zijn. Tussen de aanvallen door voel je je vaak volkomen gezond. Dat maakt migraine soms zo verwarrend: van buiten zie je er niets aan, van binnen legt een aanval je hele dag plat.

Klinkt raar bij een klacht, we weten het, maar juist die grilligheid hoort erbij. De ene maand heb je twee aanvallen, de andere maand geen. Hieronder staan de signalen die het vaakst terugkomen. Herken je er meerdere, dan is de kans groot dat het om migraine gaat en niet om een gewone hoofdpijn.

Hoe krijg je migraine?

Migraine ontstaat niet door één ding dat misgaat. Je hebt er aanleg voor, vaak zit het in de familie, en op die aanleg reageert je zenuwstelsel gevoeliger dan gemiddeld. Je kunt je dat voorstellen als een drempel. Zolang de optelsom van prikkels onder die drempel blijft, gaat het goed. Komt er te veel bovenop, dan slaat het systeem door en volgt een aanval. Slecht geslapen, een drukke week, een overgeslagen maaltijd, hormonale schommelingen, een weersomslag: elk stukje op zich is klein, maar samen tillen ze je over de drempel heen.

En de meeste mensen met migraine zijn niet wie je verwacht. Het is geen kwaaltje van overspannen types en ook geen teken van zwakte. Migraine treft het vaakst mensen tussen ongeveer 25 en 55 jaar, precies in hun drukste, meest productieve jaren [5]. Vrouwen krijgen het twee tot drie keer zo vaak als mannen, deels doordat schommelingen in hormonen zoals oestrogeen meespelen [5]. Je vindt het bij jonge ouders die te weinig slapen, bij ploegendienstwerkers met een omgekeerd ritme, bij drukke professionals en bij mensen die juist heel gezond leven. Wereldwijd heeft ongeveer één op de zeven mensen migraine [1].

Wat migraine zo lastig maakt, is dat de trigger per persoon verschilt en zelden één ding is. Bij ons zien we vaak dat mensen jarenlang op zoek zijn naar dé oorzaak, terwijl het bijna altijd om die optelsom gaat. Snap je hoe jouw drempel werkt, dan snap je ook waar je iets aan kunt doen.

Wist je dat…

Een paar cijfers en inzichten die laten zien hoe migraine in elkaar zit [1,4,5]:

Hoe lang duurt het en wanneer moet ik naar de fysio?

We zeggen het eerlijk: migraine gaat meestal niet over. Het is een aandoening die je bij je draagt, waarbij aanvallen komen en gaan. Dat klinkt zwaar, maar er zit ook goed nieuws in. Bij veel mensen is het aantal aanvallen en de zwaarte ervan wél te beïnvloeden. Een losse aanval duurt onbehandeld enkele uren tot een paar dagen. De echte winst zit niet in die ene aanval, maar in de maanden erna: hoe vaak komt het terug, en hoe hard raakt het je leven?

Waarom werkt het zo traag? Omdat je een gevoelig zenuwstelsel niet in een week omtovert. Rustiger leven, regelmatiger bewegen en beter slapen verlagen langzaam de gevoeligheid, waardoor je drempel stijgt. Reken op weken tot maanden voordat je een verschil merkt, niet op dagen. Wie dat weet, houdt het langer vol en raakt minder snel teleurgesteld.

Migraine hoort in de eerste plaats thuis bij de huisarts, en soms bij de neuroloog. Zij stellen de diagnose en regelen zo nodig medicatie. Fysiotherapie werkt daarnaast, vooral bij de nek, de leefstijl en de opbouw van beweging. Toch zijn er momenten waarop wachten geen zin meer heeft en je beter kunt langskomen of eerst je huisarts belt:

Wat kun je zelf doen?

Het klinkt misschien saai, maar bij migraine is regelmaat je sterkste gereedschap. Je zenuwstelsel houdt van voorspelbaarheid. Ongeveer dezelfde tijden slapen, geen maaltijden overslaan, genoeg drinken en de pieken en dalen in je week wat afvlakken: het lijkt klein, maar het houdt je drempel hoger. Een hoofdpijndagboek helpt om te ontdekken welke combinatie van dingen bij jou telkens terugkomt vlak vóór een aanval.

Bewegen is een van de weinige dingen waarvan onderzoek laat zien dat het het aantal migrainedagen kan verlagen. Rustige aerobe beweging, denk aan stevig wandelen, fietsen of zwemmen, een paar keer per week, werkt daarbij het best [2]. Ga niet vol in de aanval, maar bouw rustig op. Te fel starten kan bij sommige mensen juist een aanval uitlokken, dus liever laag en regelmatig dan hard en onregelmatig.

Pijnstillers en aanvalsmedicatie hebben zeker hun plek, maar hier zit een valkuil. Neem je te vaak iets in, dan kan je hoofdpijn juist blijven hangen. Dat heet medicatie-afhankelijke hoofdpijn, en het overkomt meer mensen dan je denkt [4]. Houd daarom bij hoeveel dagen per maand je iets slikt, en bespreek het met je huisarts als dat oploopt. Minder innemen voelt tegenintuïtief, maar breekt op termijn vaak de vicieuze cirkel.

Onderschat tot slot slaap en spanning niet. Slecht slapen en langdurige stress verlagen allebei je drempel, waardoor aanvallen sneller komen [5]. Meer daarover lees je in onze uitleg over slaap en herstel en over waarom stress je herstel vertraagt. En omdat een nieuwe beweeggewoonte opbouwen nu eenmaal lastig is, helpt het om te weten hoe je iets volhoudt ook als de motivatie wegzakt.

Zo pakken De Fysiovrienden migraine aan

We beginnen met een goed gesprek. Hoe vaak komen de aanvallen, hoe voelen ze, wat gebeurt er in de uren en dagen ervoor, en hoe zit je dag in elkaar? We kijken ook naar je nek, want bij een deel van de mensen met migraine spelen nekklachten mee. Belangrijk om te weten: nekpijn bij migraine betekent niet automatisch dat er iets mis is met je nek. We onderzoeken daarom eerst rustig of daar echt iets te winnen valt.

Blijkt de nek een rol te spelen, dan werken we daaraan met gerichte oefeningen en, waar het past, fysiotherapie en handmatige technieken. Daarnaast helpen we je een beweegritme op te bouwen dat je drempel verhoogt in plaats van aanvallen uitlokt. Onderzoek onder mensen die door fysiotherapeuten behandeld werden, laat zien dat dit soort behandeling de intensiteit, frequentie en duur van hoofdpijn kan verminderen [3]. Geen wondermiddel, wel een serieuze aanvulling.

Waar het echt om de nek of de spieren daaromheen draait, kan manuele therapie of dry needling aanvullend zinvol zijn. Wil je op de lange termijn een beweeggewoonte opbouwen die je volhoudt, dan kan begeleiding bij De Fitnessvrienden daarbij helpen. We kiezen alleen wat bij jouw situatie past en stapelen geen behandelingen op elkaar.

En als het langer duurt of ingewikkelder ligt? Dan zijn wij niet de eindstreep. Migraine hoort thuis bij de huisarts en soms de neuroloog, zeker als medicatie of nader onderzoek nodig is. We werken graag naast hen en verwijzen op tijd terug. Twijfel je of jouw hoofdpijn wel migraine is, kijk dan ook eens breder bij de andere hoofdpijnklachten, want de juiste aanpak begint bij de juiste vorm.