Zeurende pijn aan de binnenkant van je elleboog die maar niet wegtrekt? Grote kans dat je een golferselleboog hebt. En nee, je hoeft geen golfer te zijn om er een te krijgen. Het merendeel van de mensen die wij zien met deze klacht heeft nog nooit een golfclub in handen gehad.
Hij ontstaat vaak door heel gewone dingen: een intensief klusweekend, dagen achter elkaar tillen bij een verhuizing, of een baby die van 4 naar 9 kilo is gegroeid zonder dat je het zag aankomen. Op deze pagina leggen we uit wat er in je arm speelt, hoe lang je kunt afwachten en wanneer een afspraak met ons zin heeft.
Wat is een golferselleboog?
De officiële naam is ‘mediale epicondylitis’. Die naam klopt eigenlijk niet meer. Het achtervoegsel ‘-itis’ betekent ‘ontsteking’, maar bij een golferselleboog gaat het bijna nooit om een ontsteking. Waar het wél om gaat, is een pees die overbelast is geraakt. In de wetenschap noemen we dat een tendinopathie [1]. Klinkt technisch, maar het maakt uit voor wat je gaat doen. Een ontsteking laat je met rust, een overbelaste pees vraagt juist om slimme belasting.
Op de binnenkant van je elleboog zit een botpuntje: de mediale epicondyl. Daar komen de pezen samen van je pols- en vingerbuigers, en van de spier waarmee je je onderarm binnenwaarts draait. Elke keer als je iets vastpakt, iets optilt of je pols buigt, doen die pezen mee. Bij een golferselleboog is precies die aanhechting overbelast geraakt, en dat is pijnlijk [1].
Wil je een korte, medische samenvatting van deze klacht lezen? Op Thuisarts.nl staat er een goede pagina over onder de naam ‘golfarm’. Speelt er misschien nog iets anders mee aan je elleboog? Kijk dan hier voor andere elleboogklachten.
Herken je deze klachten?
Bij een golferselleboog zit de pijn heel specifiek aan de binnenkant van je elleboog, precies op het botpuntje. Vaak begint het geleidelijk, als een zeurende pijn na een dag met veel tillen of klussen. Later kan de pijn ook opkomen bij simpelere dingen: een tas oppakken, iemand een hand geven, een pan van het vuur tillen. Soms voelt het alsof je grip minder is; alsof je hand het toch net niet doet.
Sorry, dit is de vervelende waarheid: hij wordt vaak eerst genegeerd. Mensen denken ‘komt vanzelf goed’, gaan door met wat ze deden, en drie maanden later zijn ze er nog steeds mee bezig. Herken je één van deze punten? Dan is het slim om even goed te kijken wat er speelt.
Hoe krijg je een golferselleboog?
Een pees is een soort taai stukje touw dat spier aan bot verbindt. Zo’n pees kan heel veel hebben, mits hij daar geleidelijk aan gewend raakt. Wordt de belasting groter dan de pees op dat moment aankan, dan krijg je klachten. Dat noemen we belasting versus belastbaarheid. De pees is niet ‘stuk’ of ‘versleten’; hij is alleen sneller belast dan bij hem past.
Bij een golferselleboog gaat het bijna altijd om een combinatie: veel dezelfde bewegingen, iets zwaarder dan je gewend was, en niet genoeg herstel tussendoor. Denk aan de klusser die drie weekenden een schutting in elkaar zet. De IT’er die net begonnen is met kettlebell training. De jonge ouder wiens kindje van 4 naar 9 kilo is gegroeid zonder dat hij het zag aankomen. De tuinier die met dezelfde snoeischaar dag na dag hoge takken bijknipt. De kok die urenlang wokt en snijdt. Bij al deze mensen is er niks ‘raars’ aan de elleboog, alleen aan de opbouw ernaartoe.
De naam ‘golferselleboog’ is trouwens misleidend. Onderzoek naar wie deze klacht krijgt laat zien dat het overgrote deel van de mensen met een golferselleboog nooit een golfclub heeft aangeraakt [3]. Vaker zien we het bij mensen die repetitief handwerk doen: klussers, monteurs, koks, kappers, zorgmedewerkers en tandartsen. Bij sporters komt het vooral voor bij werpsporten en bij krachttraining met veel biceps- of trekwerk. Bij ons in de praktijk zien we regelmatig ouders van jonge kinderen, IT’ers die net iets extra’s zijn gaan doen aan hun gezondheid, en mensen die na jaren stilzitten opeens de tuin onder handen namen.
Wist je dat…
Een paar cijfers die laten zien hoe deze klacht in elkaar zit [1,2,3]:
Hoe lang duurt het en wanneer moet ik naar de fysio?
Dit is het eerlijke antwoord: een golferselleboog is een klacht met een lange adem. Bij de meeste mensen duurt het herstel zes weken tot zes maanden. Bij een deel loopt dat op tot langer dan een jaar. Op korte termijn wint niks van de tijd zelf. Dat is teleurstellend als je gisteren begonnen bent en morgen wilt oplossen.
De reden is dat peesweefsel langzaam is. Spieren en huid herstellen snel; peesweefsel doet er weken tot maanden over. En zolang je de pees blijft belasten op de manier waarop hij is overbelast, blijf je het proces resetten. Slim belasten, dus niet stoppen en niet doorforceren, is bij deze klacht belangrijker dan welke behandeling ook.
Vaak kun je thuis al veel bereiken. Toch zijn er momenten waarop wachten geen zin meer heeft en je beter kunt langskomen:
Wat kun je zelf doen?
Belasting slim aanpassen is de eerste stap. Dat betekent niet ‘niks meer doen’, want dan gaat de belastbaarheid van je pees juist verder omlaag. Het betekent: kijken naar welke bewegingen op dit moment pijn opleveren en die tijdelijk anders inrichten. Draag boodschappen dichter tegen je lichaam en pak zware dingen met twee handen op. Wissel bij het klussen af tussen je linker- en rechterhand. Dat soort kleine dingen maken op een dag een groot verschil in totale belasting.
Rustig belastende oefeningen helpen op de langere termijn wél. Excentrische oefeningen (waarbij je pols langzaam laat zakken tegen een lichte weerstand) hebben in onderzoek laten zien dat ze pijn verminderen en functie verbeteren [1]. Belangrijk om te weten: die oefeningen mogen op de dag zelf licht ‘wakker maken’ wat gevoelig was, zolang het de volgende ochtend weer is teruggezakt naar het uitgangspunt. Ja, echt: een beetje last tijdens de oefening is oké. Het gaat erom dat je pees leert weer meer aan te kunnen. Het lastigste is meestal niet de oefening zelf, maar het volhouden ervan over weken.
Pijnstillers zoals ibuprofen kunnen tijdelijk de pijn dempen als hij je hindert bij het slapen of dagelijkse dingen. Ze versnellen het herstel van de pees zelf niet. Een tijdelijke elleboogbrace kan tijdens het klussen of tijdens sport wat verlichten, maar structureel dragen heeft weinig zin en kan je pees juist minder belastbaar maken.
Een corticosteroïde-injectie (‘die prik’) geeft op de korte termijn vaak flinke verlichting. Op de lange termijn levert hij geen betere uitkomst dan afwachten of goede fysiotherapie [4]. Klinkt raar, we weten het. Maar het is precies waarom we voorzichtig zijn met snel doorverwijzen voor een injectie; bij een deel van de mensen komt de klacht na een paar maanden even hard terug.
Slaap en herstel doen meer dan je denkt. Een pees herstelt vooral in de uren dat je slaapt, en als je slecht slaapt, gaat dat proces trager. Meer daarover in onze blog over slaap en herstel. Ook langdurige spanning speelt mee: stress vertraagt herstel, want pijn en spanning zitten in hetzelfde systeem.
Zo pakken De Fysiovrienden een golferselleboog aan
We beginnen altijd met een goed gesprek en een lichamelijk onderzoek. Wat merk je, wanneer merk je het, waar in je werk of sport gaat de belasting op dit moment mis? Bij een golferselleboog willen we ook weten of de zenuw meedoet, of er iets aan je nek of schouder speelt dat de klachten aanwakkert, en wat op dit moment jouw belastbaarheid werkelijk is.
Daarna maken we een plan waar je zelf aan kan sturen. De basis is bijna altijd hetzelfde: belasting slim aanpassen, gedoseerd sterker maken, en de klacht laten wennen aan meer. Voor de meeste mensen is dat een programma met opbouwende krachtoefeningen dat je vooral zelf thuis of in de sportschool doet, met ons om de paar weken erbij om te ijken. Dat past bij de reguliere fysiotherapie die wij bieden.
Zit er meer speling in het gewricht of loopt de nek of schouder mee, dan zetten we manuele therapie in om die mobiliteit te herstellen. Voor prikkelbare of langdurig gevoelige spieren rond de aanhechting kan dry needling verlichting geven, zodat je makkelijker aan de opbouw kunt beginnen. Speel je op hoog niveau of wil je stevig doortrainen, dan begeleiden onze sportfysiotherapeuten je aanvullend om je opbouw en techniek af te stemmen. Voor mensen die naast de behandeling ook langer sterker willen worden, biedt De Fitnessvrienden een omgeving waar je begeleid door kunt trainen zodra je klachten onder controle zijn.
Blijft de verbetering na drie maanden uit, dan pakken we het samen opnieuw op. Waar zit belasting die niet mee is veranderd? Speelt er misschien een andere elleboogklacht mee, zoals een geïrriteerde zenuw? Dan overleggen we met je huisarts over vervolgstappen. In verreweg de meeste gevallen komt het niet zo ver, en zien we onze patiënten binnen een paar maanden merkbaar verschil boeken.
